त्रिंशत्' (30) इति शब्दस्य रूपाणि कस्मिन् लिङ्गे प्रचलन्ति ?

Question

Accepted Answer

त्रिंशत्' (30) इति शब्दस्य रूपाणि स्त्रीलिङ्गे प्रचलन्ति, यतः संस्कृत व्याकरणे संख्यावाचक शब्दानां रूपाणि सामान्यतः स्त्रीलिङ्गे प्रचलन्ति। विशेषतः दश, विंशति, त्रिंशत् इत्यादयः संख्यावाचक शब्दाः स्त्रीलिङ्गे प्रचलन्ति।

1. **स्त्रीलिङ्गे (Option 1):** संस्कृत व्याकरणानुसारं, संख्यावाचक शब्दाः, विशेषतः दशकादयः, स्त्रीलिङ्गे प्रचलन्ति। 'त्रिंशत्' इत्यस्य प्रयोगः स्त्रीलिङ्गे एव साधुः। उदाहरणार्थ, "त्रिंशत् कन्याः" इत्यत्र 'कन्या' इति स्त्रीलिङ्ग शब्दः अस्ति, अतः 'त्रिंशत्' अपि स्त्रीलिङ्गे प्रचलति।

2. **पुल्लिङ्गे (Option 2):** 'त्रिंशत्' इत्यस्य प्रयोगः पुल्लिङ्गे न प्रचलति। पुल्लिङ्गे संख्यावाचक शब्दानां प्रयोगः सामान्यतः न दृश्यते, अतः एषः विकल्पः असत्यः।

3. **नपुंसकलिंङ्गे (Option 3):** नपुंसकलिंङ्गे अपि 'त्रिंशत्' इत्यस्य प्रयोगः न प्रचलति। यद्यपि कतिपय संख्यावाचक शब्दाः नपुंसकलिंङ्गे प्रचलन्ति, तथापि 'त्रिंशत्' तेषु न गण्यते।

4. **उभयलिङ्गे (Option 4):** 'त्रिंशत्' इत्यस्य प्रयोगः उभयलिङ्गे न प्रचलति। उभयलिङ्गे शब्दानां प्रयोगः विशेषः अस्ति, परन्तु 'त्रिंशत्' तत्र न प्रचलति।

अतः, 'त्रिंशत्' इत्यस्य रूपाणि स्त्रीलिङ्गे प्रचलन्ति इति स्पष्टं अस्ति।