Question
Easy

अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारित प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत । अस्ति कस्यचिन्महीपतेः कस्मिश्चित्स्थाने मनोरमं शयनस्थानम् । तत्र शुक्लतरपटयुगलमध्यसंस्थिता मन्दविसर्पिणी नाम श्वेता यूका प्रतिवसति स्म । सा च तस्य महीपते रक्तमास्वादयन्ती सुखेन कालं नयमाना तिष्ठति । अन्येद्युश्च तत्र शयने क्वचिद् भ्राम्यन् अग्निमुखो नाम मत्कुणः समायातः । अथ तं दृष्ट्वा सा विषण्णवदना प्रोवाच – “भो अग्निमुख ! कुतस्त्वमत्रानुचितस्थाने समायातः ? तद्यावद् न कश्चिद् पश्यति, तावच्छीघ्रं गम्यताम्” इति । स आह – “भगवति ! गृहागतस्य असाधोरपि नैतद्युज्यते वक्तुम् । अपरं मयाऽनेक मानुषाणां अनेकविधानि रुधिराण्यास्वादितानि आहारदोषात् कटुतिक्तकषायाऽम्लरसास्वादानि । न च मया कदाचितम् धुरक्तं समास्वादितम् । तद्यदि त्वं प्रसादं करोषि, तदस्य नृपतेः विविधव्यञ्जनान्ज पानचोष्यलेह्यस्वादाहारवशात् शरीरे यन्मिष्टं रक्तं सञ्जातं, तदास्वादनेन सौख्यं संपादयामि जिह्वायाः” इति तच्ध्रुत्वा मन्दविसर्पिणी आह, “भो मत्कुण ! अहमस्य नृपतेर्निद्रावशं गतस्य रक्तम् आस्वादयामि । पुनः त्वम् अग्निमुखः चपलश्च । तद्यदि मया सह रक्तपानं करोषि, तत्तिष्ठ, अभीष्टतरं रक्तमास्वादय, सोऽब्रवीत- “भगवति ! एवं करिष्यामि । यावच्वं नास्वादयसि प्रथमं नृपरक्तं, तावन्मम देवगुरुकृतः शपथः स्यात् यदि तदास्वादयामि।” एवं तयोः परस्परं वदतोः, स राजा तच्छयनमासाद्य प्रसुप्तः । अथाऽसौ मत्कुणः जिह्वालौल्यात् जाग्रतमपि तं महीपतिम् अदशत् । अथाऽसौ महीपतिः सूच्यग्रविद्ध इव तच्छयनं त्यक्त्वा तत्क्षणादेवोत्थितः, प्राह च, अहो, ज्ञायतामत्र प्रच्छदनपटे मत्कुणो यूका वा नूनं तिष्ठति, येनाहं दष्टः” । इति । अथ ये कञ्चुकिनः तत्र स्थिताः ते सत्वरं प्रच्छादनपटं गृहीत्वा सूक्ष्मदृष्ट्या वीक्षाचक्रुः । अत्रान्तरे स मत्कुणः चापल्यात खट्वान्तं प्रविष्टः । सा मन्दविसर्पिण्यपि वस्त्रसंध्यन्तर्गता तैर्दृष्टा, व्यापादिता च । ‘भ्राम्यन्’ इति पदे प्रयुक्त कृदन्तप्रत्ययं चित्वा लिखत।

1
शतृ
2
क्त्वा
3
तुमुन्
4
शानच्
Question Details
Time to Solve: 12
Exam: CTET
Level/Paper: CTET_P2
Chapter: वाक्य रचना
Topic: प्रत्यय
Correct Answer
Option A
Explanation

‘भ्राम्यन्’ इति पदे प्रयुक्त कृदन्तप्रत्ययः ‘शतृ’ इत्यस्ति। संस्कृत व्याकरण में, शतृ प्रत्यय का प्रयोग वर्तमानकालिक कृदन्त के निर्माण के लिए होता है, जो कर्ता के द्वारा किसी क्रिया के वर्तमानकाल में किए जाने को दर्शाता है। यहाँ ‘भ्राम्यन्’ शब्द का अर्थ है ‘भ्रमण करता हुआ’ या ‘घूमता हुआ’, जो वर्तमानकालिक क्रिया को सूचित करता है। अतः ‘भ्राम्यन्’ में ‘शतृ’ प्रत्यय का प्रयोग उचित है। अब अन्य विकल्पों की चर्चा करते…Read More

Similar Questions from REET Exam - Paper 1 - Year 2018
Question 1
Easy

Source :

वाक्य रचना
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारित प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्ति कस्मिश्चिज्जलाशये कम्बुग्रीवो नाम कच्छपः । तस्य च सङ्कटविकटनाम्नी मित्रे हंसजातीये परमस्नेह कोटिमाश्रिते, नित्यमेव सरस्तीरमासाद्य…
Chapter :
वाक्य रचना
Topic :
प्रत्यय
Question 2
Easy

Source :

वाक्य रचना
निम्नलिखित गद्यांश को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों के सबसे उपयुक्त उत्तर वाले विकल्प को चुनिए : एक स्वतंत्र और जनतांत्रिक समाज के लिए सामान्य संस्कृति…
Chapter :
वाक्य रचना
Topic :
प्रत्यय
Question 3
Easy

Source :

वाक्य रचना
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारित प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत । कश्चिद् गोमायुः नाम शृगालः क्षुत्क्षामकण्ठ इतस्ततः आहारक्रियार्थं परिभ्रमन् वने सैन्यद्वयसङ्ग्रामभूमिम् अपश्यत् । तस्यां च…
Chapter :
वाक्य रचना
Topic :
प्रत्यय
Question 4
Easy

Source :

वाक्य रचना
निम्नलिखित गद्यांश को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों के सही/सर्वाधिक उपयुक्त विकल्प का चयन कीजिए। इच्छा से प्रेरित होकर लोग उन्नति के मार्ग पर चलने लगते…
Chapter :
वाक्य रचना
Topic :
प्रत्यय