Question
Easy

अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारित प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्ति कस्मिश्चिज्जलाशये कम्बुग्रीवो नाम कच्छपः । तस्य च सङ्कटविकटनाम्नी मित्रे हंसजातीये परमस्नेह कोटिमाश्रिते, नित्यमेव सरस्तीरमासाद्य तेन सहानेकदेवर्षि महर्षीणां कथाः कृत्वास्तमनवेलायां स्वनीडसंश्रयं कुरुतः । अथ गच्छता कालेन अनावृष्टिवशात् सरः शनैः शनैः शोषमगमत् । ततः तद्दुःखदुखितौ तावूचतुः - "भो मित्र! जम्बालशेषमेतत्सरः सञ्जातं, तत्कथं भवान् भविष्यतीति व्याकुलत्वं नो हृदि वर्तते ।" तच्छ्रुत्वा कम्बुग्रीव आह - भो साम्प्रतं नास्त्यस्माकं जीवितव्यं जलाभावात् । तथाप्युपायः चिन्त्यतामिति । तदानीयतां काचिद् दृढ़रज्जुलर्लघु - काष्ठं वा । अन्विष्यतां च प्रभूतजलसनाथं सरः, येन मया मध्यप्रदेेशे दन्तैर्गृहीते सति युवां कोटि भागयोस्तत्काष्ठं मया सहितं संगृह्य तत्खरो नयथः । तौ ऊचतुः – भो मित्र! एवं करिष्यावः । परं भवता मौनव्रतेन स्थातव्यम्, नो चेत् तव काष्ठात् पातो भविष्यति । तथानुष्ठिते, गच्छता, कम्बुग्रीवेणाधोभागे व्यवस्थितं किञ्चित् पुरमालोकितम् । तत्र ये पौरास्ते तथा नीयमानं विलोक्य सविस्मयमिदम् ऊचुः - अहो चक्राकारं किमपि पक्षिभ्यां नीयते, पश्यत ! पश्यत! अथ तेषां कोलाहलमाकर्ण्य कम्बुग्रीव आह - भोः किमेष कोलाहलः ? इति वक्तुमना अर्द्धोक्त एव पतितः पौरैः खण्डशः कृतश्च । ‘हृदि’ इति पदे का विभक्तिः प्रयुक्ता ?

1
द्वितीया
2
प्रथमा
3
तृतीया
4
सप्तमी
Question Details
Time to Solve: 12
Exam: CTET
Level/Paper: CTET_P2
Chapter: कारक एवं विभक्ति
Topic: विभक्ति
Correct Answer
Option D
Explanation

‘हृदि’ इति पदे सप्तमी विभक्तिः प्रयुक्ता अस्ति। सप्तमी विभक्तिः स्थान, काल, या साधन सूचयति। यहाँ ‘हृदि’ शब्द का अर्थ है ‘हृदय में’ या ‘हृदय के भीतर’। इस संदर्भ में, यह दर्शाता है कि किसी वस्तु या भावना का स्थान हृदय में है। अब अन्य विकल्पों की बात करें: 1. द्वितीया: द्वितीया विभक्ति का उपयोग तब होता है जब किसी वस्तु का संबंध या उद्देश्य दर्शाना हो। उदाहरण के लिए, "रामं…Read More

Similar Questions from REET Exam - Paper 1 - Year 2018
Question 1
Easy

Source :

कारक एवं विभक्ति
निम्नलिखितानि पद्यानि पठित्वा प्रश्नानानाम् उत्तराणि यथोचितं विकल्पं चित्वा देयानि - खलः सर्षपमात्राणि परच्छितद्राणि पश्यति । आत्मनो बिल्वमात्राणि पश्यन्नपि न पश्यति ॥ 1 ॥ सर्पदुर्जनयोर्मध्ये वरं…
Chapter :
कारक एवं विभक्ति
Topic :
विभक्ति
Question 2
Easy

Source :

कारक एवं विभक्ति
निम्नलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानानाम् उत्तराणि यथोचितं विकल्पं चित्वा देयानि - संस्कृतभाषा भारतवर्षस्य संस्कारभाषा। भारते संस्कृत-भाषायाः प्रतिदिनं विविधसंस्कारकार्येषु प्रयोगः भवति। एतस्याः अनेकासु विशेषतासु इयम् अन्यतमा विशेषता…
Chapter :
कारक एवं विभक्ति
Topic :
विभक्ति
Question 3
Easy

Source :

कारक एवं विभक्ति
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारित प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत । अस्ति कस्यचिन्महीपतेः कस्मिश्चित्स्थाने मनोरमं शयनस्थानम् । तत्र शुक्लतरपटयुगलमध्यसंस्थिता मन्दविसर्पिणी नाम श्वेता यूका प्रतिवसति स्म…
Chapter :
कारक एवं विभक्ति
Topic :
विभक्ति
Question 4
Easy

Source :

कारक एवं विभक्ति
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारित प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत । कश्चिद् गोमायुः नाम शृगालः क्षुत्क्षामकण्ठ इतस्ततः आहारक्रियार्थं परिभ्रमन् वने सैन्यद्वयसङ्ग्रामभूमिम् अपश्यत् । तस्यां च…
Chapter :
कारक एवं विभक्ति
Topic :
विभक्ति