अधोलिखितान् श्लोकान् पठित्वा तदाधारितप्रश्नानां (100-105) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उत्तरं चित्वा लिखत । गुणवत्तरपात्रेण छाद्यन्ते गुणिनां गुणाः । रात्रौ दीपशिखाकान्तिर्न भानावुदिते सति ॥ (1) ना भक्ष्यं भक्षयेत्प्राज्ञः प्राणैः कण्ठगतैरपि । विशेषान्तदपि स्तोकं लोकद्वयविनाशिकम् ॥ (2) बहूनामप्यसाराणां समवायो हि दुर्जयः । तृणैरावेष्ट्यते रज्जुर्येन नागोऽपि बद्धय्ते॥ (3) त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् । ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥ (4) उपदेशो हि मूर्खाणां प्रकोपाय न शान्तये । पयः पानं भुजङ्गानां केवलं विषवर्धनम् ॥ (5) मातृवत्परदाराणि परद्रव्याणि लोष्ठवत् । आत्मवत्सर्वभूतानि वीक्षन्ते धर्मबुद्धयः ॥ (6) कः कथमपि अभक्ष्यं न भक्षयति ?
प्रश्न में यह पूछा गया है कि कौन व्यक्ति कथमपि अभक्ष्यं न भक्षयति। यहाँ पर विकल्प 1, अर्थात् प्राज्ञः (ज्ञानी व्यक्ति) सही उत्तर है। विकल्प 1: प्राज्ञः प्राज्ञ व्यक्ति वह होता है जो ज्ञान और विवेक से परिपूर्ण होता है। श्लोक में कहा गया है कि "ना भक्ष्यं भक्षयेत्प्राज्ञः प्राणैः कण्ठगतैरपि।" इसका अर्थ है कि प्राज्ञ व्यक्ति कभी भी अभक्ष्य (जो खाने योग्य नहीं है) को नहीं खाता, भले ही…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :