अधोलिखितान् श्लोकान् पठित्वा तदाधारितप्रश्नानां (100-105) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उत्तरं चित्वा लिखत । गुणवत्तरपात्रेण छाद्यन्ते गुणिनां गुणाः । रात्रौ दीपशिखाकान्तिर्न भानावुदिते सति ॥ (1) ना भक्ष्यं भक्षयेत्प्राज्ञः प्राणैः कण्ठगतैरपि । विशेषान्तदपि स्तोकं लोकद्वयविनाशिकम् ॥ (2) बहूनामप्यसाराणां समवायो हि दुर्जयः । तृणैरावेष्ट्यते रज्जुर्येन नागोऽपि बद्धय्ते॥ (3) त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् । ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥ (4) उपदेशो हि मूर्खाणां प्रकोपाय न शान्तये । पयः पानं भुजङ्गानां केवलं विषवर्धनम् ॥ (5) मातृवत्परदाराणि परद्रव्याणि लोष्ठवत् । आत्मवत्सर्वभूतानि वीक्षन्ते धर्मबुद्धयः ॥ (6) कस्यार्थे पृथिवीं त्यजेत् ?
इस प्रश्न में श्लोक का अर्थ है कि व्यक्ति को अपने आत्मार्थ के लिए पृथ्वी को भी त्यागने में संकोच नहीं करना चाहिए। यहाँ "आत्मार्थे" का अर्थ है अपने स्वयं के कल्याण या भलाई के लिए। जब व्यक्ति अपने जीवन में किसी महत्वपूर्ण निर्णय का सामना करता है, तो उसे अपने आत्मिक विकास और कल्याण को प्राथमिकता देनी चाहिए, भले ही इसके लिए उसे अन्य चीजों का त्याग करना पड़े।…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :