संकेत : अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत : पुरा वृत्रासुरः देवान् भृशमपीडयत् । इन्द्रादयः देवाः प्रजापतिमुपागच्छन् । तान् प्रजापतिः आगमनस्य कारणम् अपृच्छत् । देवाः अवदन् । प्रभो वृत्रासुरः अस्मान् पीडयति । तस्य शक्तेः समक्षं वयं स्थातुं न शक्नुमः । प्रजापतिः अभणत् – हरिः एव अस्मान् रक्षितुं समर्थः । तमेव शरणं गच्छामः । देवैः साकं वैकुण्ठम् गत्वा प्रजापतिः सर्वं वृत्तान्तं न्यवेदयत् । तत् श्रुत्वा हरिः अकथयत् – भोः प्रजापते ! देवाः महर्षे: दधीचेः अन्तिकं गत्वा तस्मात् अस्थियाचनम् कुर्वन्तु । तस्य अस्थिभिः वज्रायुधं घटयत । तेन वृत्रासुरं हन्तुम् असुरान् जेतुं च वै पारयिष्यथ । ततः सर्वे देवाः दधीचेः तपोवनमगच्छन् । तस्य तपोवनम् कपिनाम् क्रीडाभिः हरिणानां विहारैः अलीनां गुञ्जनैः च रमणीयम् आसीत् । देवाः दधीचे: आश्रमं प्राविशन् । तत्र ऋषिभिः परिवृतम् देदीप्यमानं दधीचिम् अपश्यन् । 'क्त्वा' प्रत्ययान्तपदं चित्वा लिखत –
गद्यांश में 'क्त्वा' प्रत्यय का प्रयोग उस क्रिया के लिए किया जाता है जो पहले घटित होती है और उसके बाद दूसरी क्रिया होती है। यहाँ पर 'श्रुत्वा' शब्द का प्रयोग इस संदर्भ में किया गया है कि हरि ने देवताओं और प्रजापति से वृत्तांत सुनने के बाद कुछ कहा। 1. श्रुत्वा: यह 'श्रु' धातु से बना है, जिसका अर्थ है 'सुनना'। 'श्रुत्वा' का अर्थ है 'सुनकर'। गद्यांश में यह…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :