अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारित प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत । अस्ति कस्यचिन्महीपतेः कस्मिश्चित्स्थाने मनोरमं शयनस्थानम् । तत्र शुक्लतरपटयुगलमध्यसंस्थिता मन्दविसर्पिणी नाम श्वेता यूका प्रतिवसति स्म । सा च तस्य महीपते रक्तमास्वादयन्ती सुखेन कालं नयमाना तिष्ठति । अन्येद्युश्च तत्र शयने क्वचिद् भ्राम्यन् अग्निमुखो नाम मत्कुणः समायातः । अथ तं दृष्ट्वा सा विषण्णवदना प्रोवाच – “भो अग्निमुख ! कुतस्त्वमत्रानुचितस्थाने समायातः ? तद्यावद् न कश्चिद् पश्यति, तावच्छीघ्रं गम्यताम्” इति । स आह – “भगवति ! गृहागतस्य असाधोरपि नैतद्युज्यते वक्तुम् । अपरं मयाऽनेक मानुषाणां अनेकविधानि रुधिराण्यास्वादितानि आहारदोषात् कटुतिक्तकषायाऽम्लरसास्वादानि । न च मया कदाचितम् धुरक्तं समास्वादितम् । तद्यदि त्वं प्रसादं करोषि, तदस्य नृपतेः विविधव्यञ्जनान्ज पानचोष्यलेह्यस्वादाहारवशात् शरीरे यन्मिष्टं रक्तं सञ्जातं, तदास्वादनेन सौख्यं संपादयामि जिह्वायाः” इति तच्ध्रुत्वा मन्दविसर्पिणी आह, “भो मत्कुण ! अहमस्य नृपतेर्निद्रावशं गतस्य रक्तम् आस्वादयामि । पुनः त्वम् अग्निमुखः चपलश्च । तद्यदि मया सह रक्तपानं करोषि, तत्तिष्ठ, अभीष्टतरं रक्तमास्वादय, सोऽब्रवीत- “भगवति ! एवं करिष्यामि । यावच्वं नास्वादयसि प्रथमं नृपरक्तं, तावन्मम देवगुरुकृतः शपथः स्यात् यदि तदास्वादयामि।” एवं तयोः परस्परं वदतोः, स राजा तच्छयनमासाद्य प्रसुप्तः । अथाऽसौ मत्कुणः जिह्वालौल्यात् जाग्रतमपि तं महीपतिम् अदशत् । अथाऽसौ महीपतिः सूच्यग्रविद्ध इव तच्छयनं त्यक्त्वा तत्क्षणादेवोत्थितः, प्राह च, अहो, ज्ञायतामत्र प्रच्छदनपटे मत्कुणो यूका वा नूनं तिष्ठति, येनाहं दष्टः” । इति । अथ ये कञ्चुकिनः तत्र स्थिताः ते सत्वरं प्रच्छादनपटं गृहीत्वा सूक्ष्मदृष्ट्या वीक्षाचक्रुः । अत्रान्तरे स मत्कुणः चापल्यात खट्वान्तं प्रविष्टः । सा मन्दविसर्पिण्यपि वस्त्रसंध्यन्तर्गता तैर्दृष्टा, व्यापादिता च । मत्कुणस्य नाम किमासीत् ?
गद्यांश में वर्णित कथा के अनुसार, मत्कुण का नाम "अग्निमुखः" था। यह स्पष्ट रूप से गद्यांश में उल्लेखित है जब मन्दविसर्पिणी नामक यूका उसे देखकर कहती है, “भो अग्निमुख ! कुतस्त्वमत्रानुचितस्थाने समायातः?” इस वाक्य से स्पष्ट होता है कि मत्कुण का नाम "अग्निमुखः" है। अब अन्य विकल्पों की बात करें: 1. ताम्रमुखः: गद्यांश में कहीं भी "ताम्रमुखः" नाम का उल्लेख नहीं है। इसलिए यह विकल्प गलत है। 2. सुवर्णमुखः: गद्यांश…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :