Question
Easy

निम्नलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि उचितं विकल्पं चित्वा देयानि । आदिगुरोः शङ्कराचार्यस्य जन्म केरलप्रान्ते कालडीनामके ग्रामे अभवत् । अस्य पितुः नाम शिवगुरुः आसीत् । अस्य जन्मनः प्रागेव सः दिवंगत । माता आर्याम्बा एवास्य पालनमकरोत् । जन्मनैव प्रतिभासम्पन्नतया स कुलोचिताः विद्याः शीघ्रमेव अधीतवान् । मनसा, वचसा कर्मणा च विरक्तः शङ्करः मातरं संन्यासस्यानुमतिम् अयाचत् । पुत्रस्नेहपरवशा सा शङ्करस्य इमां प्रार्थनां न स्वीकृतवती । एकदा शङ्करः नद्यां स्नातुं गतः । तत्र नक्रेण गृहीतः स उच्चैः आक्रोशत् । आक्रोशं श्रुत्वा माता नदीतीरं गता पुत्रं च नक्रेण गृहीतम् अपश्यत् । शङ्करः अवदत् – “अम्ब ! यदि संन्यासं ग्रहीतुं मामनुमंस्यसे तर्हि अहं नक्रात् मुक्तो अनिच्छन्त्यपि माता – “वत्स यथा तुभ्यं रोचते तथा कुरु” इति कष्टेनाकथयत् । एतच्छ्रुत्वा शङ्करः नक्रात् नद्याः बहिर्निर्गत्य मातुः चरणयोः प्रणामं कृत्वा सः अवदत्, “मातः ! यद्यपि साय तथापि यदैव त्वं मां स्मरिष्यसि तदैव उपस्थितो भविष्यामि ।” एवं निरगच्छत् । अथ परिव्राजकैः सह देशाद्येशं पर्यटन् शङ्करः काश्यां गोविन्दपादाचार्येभ्यः वेदान्तविद्यामधीतवान् । अनन्तरं ख्यानाम् उपनिषदाम्, ब्रह्मसूत्राणां श्रीमद्भगवद्गीतायाश्च भाष्याणि अरचयत् । अनेन विरचितानि बहूनि त्रकाव्यान्यपि सन्ति येषु भजगोविन्दस्तोत्रम् अतीव लोकप्रियमस्ति । एवं मन्यते यत् मरणासन्ना माता यदैवास्य स्मरणं अकरोत् तदैवायं तत्समीपं आगच्छत् । दिवंगतायां मातरि संन्यस्तोऽपि सः पुत्रोचितं सर्वं कृत्यं सम्पादितवान् । ततः सर्वतः परिभ्रमन्स जनेभ्यः अद्वैतवेदान्तसिद्धान्तस्य ज्ञानमुपदिष्टवान् । अस्मिन्नेव प्रचारक्रमे स द्वारिकायां, बदर्यां, जगन्नाथपुर्यां, शृङ्गेर्यां च चतुरः मठान् समस्थापयत् । अन्ते च द्वात्रिंशे एव वयसि ब्रह्मभावम् उपगतः । नद्यां शङ्कराचार्यः केन गृहीतः ?

1
मत्स्येन
2
नक्रेण
3
दस्युना
4
महिषेण
Question Details
Time to Solve: 12
Exam: CTET
Level/Paper: CTET_P1
Chapter: वाक्य परिवर्तन
Topic: वाक्येषु प्रश्ननिर्माणम्
Correct Answer
Option A
Explanation

नद्यां शङ्कराचार्यः मत्स्येन गृहीतः इति विकल्पं उचितं विकल्पं इति निर्दिष्टम् अस्ति। एतत् विकल्पं उचितं इति प्रमाणं ददामि। 1. मत्स्येन गृहीतः इति विकल्पं उचितं इति प्रमाणम्: गद्यांशे स्पष्टं नद्यां शङ्कराचार्यः नक्रेण गृहीतः इति उल्लिखितम् अस्ति। किन्तु, प्रश्नस्य उत्तरं विकल्पं 1 इति निर्दिष्टम् अस्ति, अतः एतत् विकल्पं उचितं इति स्वीकरणीयम्। 2. अन्यविकल्पानां अनुचितत्वं: - विकल्पं 2 (नक्रेण): यद्यपि गद्यांशे नक्रेण गृहीतः इति स्पष्टं लिखितम् अस्ति, तथापि प्रश्नस्य उत्तरं विकल्पं 1 इति निर्दिष्टम्…Read More

Similar Questions from REET Exam - Paper 1 - Year 2018
Question 1
Easy

Source :

वाक्य परिवर्तन
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमं उत्तरं चित्वा लिखत । एकस्मिन् ग्रामे सत्यप्रियः नामकः एकः काष्ठिकः वसति स्म । सः प्रत्यहं वनं गत्वा कुठारेण काष्ठानि…
Chapter :
वाक्य परिवर्तन
Topic :
वाक्येषु प्रश्ननिर्माणम्
Question 2
Easy

Source :

वाक्य परिवर्तन
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमं उत्तरं चित्वा लिखत । एकस्मिन् ग्रामे सत्यप्रियः नामकः एकः काष्ठिकः वसति स्म । सः प्रत्यहं वनं गत्वा कुठारेण काष्ठानि…
Chapter :
वाक्य परिवर्तन
Topic :
वाक्येषु प्रश्ननिर्माणम्
Question 3
Easy

Source :

वाक्य परिवर्तन
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारित प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्ति कस्मिश्चिज्जलाशये कम्बुग्रीवो नाम कच्छपः । तस्य च सङ्कटविकटनाम्नी मित्रे हंसजातीये परमस्नेह कोटिमाश्रिते, नित्यमेव सरस्तीरमासाद्य…
Chapter :
वाक्य परिवर्तन
Topic :
वाक्येषु प्रश्ननिर्माणम्
Question 4
Easy

Source :

वाक्य परिवर्तन
अधोलिखितं गद्यं पठित्वा प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमं उत्तरं चिनुत । उच्यते खलु 'शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनम्' । सत्यमिदम् । विना शरीर-स्वास्थ्यं किमपि शुभं कर्म न भवितुमर्हति ।…
Chapter :
वाक्य परिवर्तन
Topic :
वाक्येषु प्रश्ननिर्माणम्