अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारित प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत । कश्चिद् गोमायुः नाम शृगालः क्षुत्क्षामकण्ठ इतस्ततः आहारक्रियार्थं परिभ्रमन् वने सैन्यद्वयसङ्ग्रामभूमिम् अपश्यत् । तस्यां च दुन्दुभेः पतितस्य वायुवशाद् वल्लीशाखाग्रैर्हन्य मानस्य शब्दम् अशृणोत् । अथ क्षुभितहृदयः चिन्तयामास – अहो, विनष्टोऽस्मि तद्यावन्नास्य प्रोच्चारितशब्दस्य दृष्टिगोचरं गच्छामि तावदन्यतो व्रजामि । अथवा नैतद्युज्यते सहसैव । तत् तावज्जानामि कस्थायं शब्दः । इत्थं धैर्यमालष्य विमर्शयन यावन्मन्दं-मन्दं गच्छति तावद दुन्दुभिम् अपश्यत् । स च तं परिज्ञाय समीपं गत्वा स्वयमेव कौतुकादताडयत् । भूयश्च हर्षादचिन्तयत् – अहो ! चिरादेतदस्माकं महद् भोजन-मायतिम् । तन्नूनं प्रभूतमांसमेदाऽसृग्भिः परिपूरितं भविष्यति । ततः परुषचर्मावगुष्ठितं तत्कथमपि विदार्य एकदेशे छिद्रं कृत्वा संहृष्टमना मध्ये प्रविष्टः । परं चर्मविदारणतो दंष्ट्राभङ्गः समजनि । अथ निराशीभूतः तद् दारुशेषमवलोक्य श्लोकमेनमपठत् – पूर्वमेव मया ज्ञात पूर्णमेतद्धि मेदसा अनुप्रविश्य विज्ञातं यावच्चर्मच दारु च । ‘परिभ्रमन्’ इति पदे प्रयुक्तकृदन्तप्रत्ययं चित्वा लिखत।
गद्यांश में प्रयुक्त 'परिभ्रमन्' शब्द में 'शतृ' प्रत्यय का प्रयोग हुआ है। 'शतृ' प्रत्यय का प्रयोग वर्तमानकालिक क्रियाओं के लिए होता है और यह कर्तृवाचक होता है। 'परिभ्रमन्' का अर्थ है 'घूमता हुआ' या 'परिभ्रमण करता हुआ', जो कि वर्तमानकालिक क्रिया को दर्शाता है। इसलिए, 'शतृ' प्रत्यय का प्रयोग यहाँ उचित है। अब अन्य विकल्पों की चर्चा करते हैं: 1. क्त: यह प्रत्यय भूतकालिक क्रियाओं के लिए होता है और…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :