Question
Easy

निम्नलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि उचितं विकल्पं चित्वा देयानि । आदिगुरोः शङ्कराचार्यस्य जन्म केरलप्रान्ते कालडीनामके ग्रामे अभवत् । अस्य पितुः नाम शिवगुरुः आसीत् । अस्य जन्मनः प्रागेव सः दिवंगत । माता आर्याम्बा एवास्य पालनमकरोत् । जन्मनैव प्रतिभासम्पन्नतया स कुलोचिताः विद्याः शीघ्रमेव अधीतवान् । मनसा, वचसा कर्मणा च विरक्तः शङ्करः मातरं संन्यासस्यानुमतिम् अयाचत् । पुत्रस्नेहपरवशा सा शङ्करस्य इमां प्रार्थनां न स्वीकृतवती । एकदा शङ्करः नद्यां स्नातुं गतः । तत्र नक्रेण गृहीतः स उच्चैः आक्रोशत् । आक्रोशं श्रुत्वा माता नदीतीरं गता पुत्रं च नक्रेण गृहीतम् अपश्यत् । शङ्करः अवदत् – “अम्ब ! यदि संन्यासं ग्रहीतुं मामनुमंस्यसे तर्हि अहं नक्रात् मुक्तो अनिच्छन्त्यपि माता – “वत्स यथा तुभ्यं रोचते तथा कुरु” इति कष्टेनाकथयत् । एतच्छ्रुत्वा शङ्करः नक्रात् नद्याः बहिर्निर्गत्य मातुः चरणयोः प्रणामं कृत्वा सः अवदत्, “मातः ! यद्यपि साय तथापि यदैव त्वं मां स्मरिष्यसि तदैव उपस्थितो भविष्यामि ।” एवं निरगच्छत् । अथ परिव्राजकैः सह देशाद्येशं पर्यटन् शङ्करः काश्यां गोविन्दपादाचार्येभ्यः वेदान्तविद्यामधीतवान् । अनन्तरं ख्यानाम् उपनिषदाम्, ब्रह्मसूत्राणां श्रीमद्भगवद्गीतायाश्च भाष्याणि अरचयत् । अनेन विरचितानि बहूनि त्रकाव्यान्यपि सन्ति येषु भजगोविन्दस्तोत्रम् अतीव लोकप्रियमस्ति । एवं मन्यते यत् मरणासन्ना माता यदैवास्य स्मरणं अकरोत् तदैवायं तत्समीपं आगच्छत् । दिवंगतायां मातरि संन्यस्तोऽपि सः पुत्रोचितं सर्वं कृत्यं सम्पादितवान् । ततः सर्वतः परिभ्रमन्स जनेभ्यः अद्वैतवेदान्तसिद्धान्तस्य ज्ञानमुपदिष्टवान् । अस्मिन्नेव प्रचारक्रमे स द्वारिकायां, बदर्यां, जगन्नाथपुर्यां, शृङ्गेर्यां च चतुरः मठान् समस्थापयत् । अन्ते च द्वात्रिंशे एव वयसि ब्रह्मभावम् उपगतः । 'पर्यटन्' अस्मिन् पदे कः प्रत्ययः ?

1
अन्
2
शतृ
3
शानच्
4
वनिप्
Question Details
Time to Solve: 12
Exam: CTET
Level/Paper: CTET_P1
Chapter: वाक्य रचना
Topic: प्रत्यय
Correct Answer
Option C
Explanation

'पर्यटन्' इस शब्द में 'शानच्' प्रत्यय का प्रयोग हुआ है। 'शानच्' प्रत्यय का प्रयोग संस्कृत में वर्तमानकालिक क्रिया के लिए होता है, जो किसी कार्य के निरंतर या नियमित रूप से होने का बोध कराता है। यहाँ 'पर्यटन्' का अर्थ है 'घूमना' या 'यात्रा करना', जो कि एक निरंतर क्रिया है। इसलिए 'शानच्' प्रत्यय का प्रयोग उचित है। अब अन्य विकल्पों की चर्चा करते हैं: 1. अन्: यह प्रत्यय सामान्यतः…Read More

Similar Questions from REET Exam - Paper 1 - Year 2018
Question 1
Easy

Source :

वाक्य रचना
निम्नलिखित गद्यांश को पढ़कर पूछे गए प्रश्न के सही/सर्वाधिक उपयुक्त विकल्प का चयन कीजिए । जीवन में रौनक तब है, जब वह बड़े सहज और…
Chapter :
वाक्य रचना
Topic :
प्रत्यय
Question 2
Easy

Source :

वाक्य रचना
निम्नलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि उचितं विकल्पं चित्वा देयानि । आदिगुरोः शङ्कराचार्यस्य जन्म केरलप्रान्ते कालडीनामके ग्रामे अभवत् । अस्य पितुः नाम शिवगुरुः आसीत् । अस्य…
Chapter :
वाक्य रचना
Topic :
प्रत्यय
Question 3
Easy

Source :

वाक्य रचना
नीचे दिए गए गद्यांश को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों के सबसे उपयुक्त उत्तर वाले विकल्प को चुनिए : शिक्षा एक सृजनात्मक सामाजिक एवं सांस्कृतिक कार्य…
Chapter :
वाक्य रचना
Topic :
प्रत्यय
Question 4
Easy

Source :

वाक्य रचना
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारित प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्ति कस्मिश्चिज्जलाशये कम्बुग्रीवो नाम कच्छपः । तस्य च सङ्कटविकटनाम्नी मित्रे हंसजातीये परमस्नेह कोटिमाश्रिते, नित्यमेव सरस्तीरमासाद्य…
Chapter :
वाक्य रचना
Topic :
प्रत्यय