निर्देशः : अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेषुः उचिततमम् उत्तरं चिनुत । नर्मदातीरे एकः वृक्षः आसीत् । तत्र स्वपरिश्रमेण निर्मितेषु नीडेषु खगाः सुखेन वसन्ति स्म । तत्र वृक्षतले कश्चित् वानरः अपि वसति स्म । एकदा महती वृष्टिः अभवत् । सः वानरः वृष्टिजलेन अतीव आर्द्रः कम्पितः च अभवत् । खगाः शीतेन कम्पमानं वानरम् अवदन् – भो वानर ! त्वं कष्टम् अनुभवसि । तत् कथं गृहस्य निर्माणं न करोषि ! यदा सः वानरः एतत् अशृणोत् तदा सः अचिन्तयत् – अहो ! एते क्षुद्राः खगाः मां निन्दन्ति । सः वानरः खगानां नीडानि वृक्षात् अधः अपातयत् । खगानां नीडैः सह तेषाम् अण्डानि अपि नष्टानि । सत्यम् एव उक्तम् – उपदेशो हि मूर्खाणां प्रकोपाय न शान्तये । ‘शाखामृगः’ इत्यस्य अर्थे गद्यांशे कः शब्दः प्रयुक्तः ?
गद्यांश में 'शाखामृगः' शब्द का अर्थ वानर से है। यहाँ वानर का उल्लेख उस वृक्ष पर रहने वाले जीव के रूप में किया गया है, जो वृष्टि के समय आर्द्र होकर कम्पित हो जाता है। वानर की विशेषता यह है कि वह वृक्ष की शाखाओं पर निवास करता है, इसलिए इसे 'शाखामृगः' कहा जाता है। अब अन्य विकल्पों की बात करें: 1. आर्द्रः - यह शब्द वानर की स्थिति को…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :