अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारित – प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेषु उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत – उदयनः नाम कोऽपि भूपः आसीत् । एकदा सः निजभवने सुखं सुप्तः । तदा सः स्वप्ने त्रीन् मूषकान् अपश्यत् । तेषु एकः पुष्टाङ्गः, अपरः कृशतनूः तृतीयस्तु सर्वथा अन्धः एव आसीत् । प्रातः प्रतिबुध्य उदयनः विख्यातं शकुनज्ञम् आहूय तम् अपृच्छत् ‘भद्र अद्य प्रत्यूषे मया एकः स्वप्नः दृष्टः । अहं त्रीन् मूषकानपश्यम् । तेषु एकः पुष्टाङ्गः, अपरः कृशतनूः तृतीयः तु सर्वथा अन्धः एव आसीत् । अस्य स्वप्नस्य कः अर्थः इति कथय । शकुनज्ञः प्रत्युत्पन्नमतिः आसीत् सः नृपम् अवदत् हे राजन् ! यः पुष्टाङ्गः मूषकः तं त्वं स्वसचिवम् अवगच्छ । यः कृशतनुः मूषकः तम् आत्मनः प्रजाजनं मन्यस्व । यः सर्वथा अन्धः तं तु आत्मानमेव अवगच्छ । शकुनं जानाति इत्यस्य कृते कः शब्दः भवति ?
शकुनं जानाति इत्यस्य कृते 'शकुनज्ञः' इति शब्दः उचितः विकल्पः अस्ति। 1. शकुनज्ञः: 'शकुनज्ञः' शब्दः तस्य व्यक्तेः सूचकः अस्ति, यः शकुनानि जानाति अथवा शकुनानां अर्थं ज्ञातुं समर्थः अस्ति। गद्यांशे स्पष्टं उल्लिखितं अस्ति यः उदयनः स्वप्नं दृष्टवान् तस्य अर्थं ज्ञातुं शकुनज्ञं आहूय पृष्टवान्। अतः, शकुनं जानाति इत्यस्य कृते 'शकुनज्ञः' इत्येव उचितः शब्दः अस्ति। 2. मन्त्रज्ञः: 'मन्त्रज्ञः' शब्दः तस्य व्यक्तेः सूचकः अस्ति, यः मन्त्राणां ज्ञानं धारयति। गद्यांशे मन्त्राणां विषये किमपि उल्लेखः नास्ति, अतः…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :