शिक्षार्थिनां वास्तविकजीवनसन्दर्भे भाषाया उपयोगे कतमा पद्धतिः/उपागमः मुख्यं लक्ष्यं अभिलक्षयति ?

Question

Accepted Answer

सम्प्रेषणात्मक-उपागमः (Option 2) शिक्षार्थिनां वास्तविकजीवनसन्दर्भे भाषाया उपयोगे मुख्यं लक्ष्यं अभिलक्षयति। सम्प्रेषणात्मक-उपागमः भाषा शिक्षणस्य एकः प्रमुखः उपागमः अस्ति, यः शिक्षार्थिनः भाषायाः सम्प्रेषणीयं पक्षं विशेषतया उद्दिश्यते। एषः उपागमः शिक्षार्थिनः भाषायाः प्रयोगं वास्तविक जीवनसन्दर्भेषु कुर्वन्ति, यथा वार्तालापे, पत्रलेखनं, संवादे च। एषः उपागमः शिक्षार्थिनः भाषायाः प्रयोगे आत्मविश्वासं वर्धयति, यतः ते भाषायाः व्याकरणं वा शब्दकोशं केवलं न पठन्ति, अपितु भाषायाः प्रयोगं अपि कुर्वन्ति।

अन्य विकल्पानां अस्वीकृतिः:

1. प्राकृतिक-उपागमः: एषः उपागमः शिक्षणं स्वाभाविकं वातावरणं निर्मायते, किन्तु सम्प्रेषणात्मकं लक्ष्यं न अभिलक्षयति। एषः उपागमः शिक्षार्थिनः भाषायाः स्वाभाविकं ग्रहणं प्रोत्साहयति, किन्तु सम्प्रेषणं विशेषं न उद्दिश्यते।

3. प्रत्यक्ष-विधिः: एषः विधिः शिक्षणं प्रत्यक्षं अनुभवेन आधारितं अस्ति, यः शिक्षार्थिनः वस्तूनां प्रत्यक्षं दर्शनं वा अनुभवं ददाति। किन्तु, एषः विधिः भाषायाः सम्प्रेषणं विशेषं न अभिलक्षयति।

4. श्रव्यभाषिक-विधिः: एषः विधिः श्रवणं तथा भाषणं विशेषतया उद्दिश्यते। यद्यपि एषः विधिः भाषायाः श्रवणं तथा उच्चारणं प्रोत्साहयति, तथापि सम्प्रेषणात्मकं लक्ष्यं न अभिलक्षयति।

अतः सम्प्रेषणात्मक-उपागमः एव शिक्षार्थिनां वास्तविकजीवनसन्दर्भे भाषाया उपयोगे मुख्यं लक्ष्यं अभिलक्षयति।