अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारित – प्रश्नानानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत – एकदा दरिद्रेभ्यः दातुं कम्बलाः नृपेण चाणक्यय समर्पिताः । चाणक्यस्य उटजं नगराद् बहिः आसीत् । केचन चौराः कम्बलान् अपहर्तुं चिन्तितवन्तः । ते रात्रौ चाणक्यस्य उटजं प्राविशन् । तत्र अतीव शैत्यम् आसीत् । चाणक्यः कटे सुप्तः आसीत् । पार्श्वे कम्बलानां राशिः आसीत् । चौराणाम् आश्चर्यम् । चाणक्यः कम्बलं विना निद्रां करोति । चौरः चौरकर्म न अकुर्वन् । ते चाणक्यम् प्रबोधितवन्तः । चौरः–चाणक्य महोदय ! पार्श्वे कम्बलानां राशिः । शीतकालोऽपि वर्तते । तथापि त्वं किमर्थं भूमौ शयनं करोषि ? चाणक्यः उत्थवान् – कम्बलाः दरिद्रेभ्यः दानाय नृपेण दत्ताः । श्वः प्रभाते वितरणं करिष्यामि । तेषां उपयोगाय नास्ति ममाधिकारः । अहं विरक्तः सदा तृप्तः । इति श्रुत्वा चौराणां लज्जा उत्पन्ना । अन्येषां वस्तुनाम् उपयोगेन अधर्मः भवति । “सुप्तः” इति पदे कः प्रत्ययः प्रयुक्तः ?
प्रश्न में "सुप्तः" इति पदे कः प्रत्ययः प्रयुक्तः ? इस प्रश्न का सही उत्तर विकल्प 3, अर्थात् "क्त" प्रत्यय है। अब हम इस उत्तर को सही ठहराने के लिए विस्तृत व्याख्या प्रस्तुत करेंगे। 1. क्त प्रत्यय का प्रयोग: - "सुप्तः" शब्द संस्कृत में "सुप्" धातु से बना है, जिसका अर्थ होता है "सोना"। जब इस धातु में "क्त" प्रत्यय जोड़ा जाता है, तो यह "सुप्तः" बनता है, जिसका अर्थ होता…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :