निर्देशः : अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेषु उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत – कस्मिंश्चिन्नगरे मन्थरको नाम तन्तुवायः प्रतिवसति स्म । कदाचित् तस्य सर्वाणि उपकरणानि भग्नानि । ततः कुठारमादाय सः काष्ठार्थं वनं गतः । वने एकं शिंशपापादपं अपश्यत् । सः चिन्तितवान् – महानयं वृक्षः दृश्यते । तदनेन कर्तितेन प्रभूतानि पटकर्मोपकरणानि भविष्यन्ति । इति विचार्य सः तस्योपरि कुठारम् उत्क्षिप्तवान् । तस्मिन् वृक्षे कश्चित् यक्षः समाश्रित आसीत् । सः तं तन्तुवायम् उक्तवान् – भोः ! अयं पादपः मम आश्रयः भवति । तस्मादयं सर्वथा रक्षणीयः । यतोऽहमत्र सौख्येन तिष्ठामि । तदाकर्ण्य तन्तुवायः आह – भोः ! अहं किं करोमि । काष्ठसामग्रीं विना मे कुटुम्बः बुभुक्षया पीड्यते । तस्मात्त्वम् अन्यत्र गम्यताम् । अहम् एनं कर्तिष्यामि । यक्ष आह – भोः ! अहं तुष्टोऽस्मि । तत्प्रार्थ्यतामभीष्टम् एनं पादपं च रक्ष । तदा तन्तुवायः अवदत् – इदानीं स्वगृहं गत्वा स्वमित्रं स्वभार्याम् च पृष्ट्वा आगमिष्यामि । यक्षः अनुमतिं दत्तवान् । तन्तुवायस्य नाम किम् आसीत् ?
तन्तुवायस्य नाम 'मन्थरकः' आसीत्। यह विकल्प 2 में दिया गया है और यही सही उत्तर है। गद्यांश के आरम्भ में ही स्पष्ट रूप से उल्लेख किया गया है कि "कस्मिंश्चिन्नगरे मन्थरको नाम तन्तुवायः प्रतिवसति स्म।" इसका अर्थ है कि उस नगर में रहने वाले तन्तुवाय का नाम मन्थरक था। अब अन्य विकल्पों की चर्चा करते हैं: 1. यक्षः: गद्यांश में यक्ष का उल्लेख है, लेकिन वह तन्तुवाय का नाम नहीं…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :