अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितप्रश्नानां (91- 99) विकल्पात्मकोत्तरेषु उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत अस्मिन् ब्रह्माण्डे बहूनि ग्रहनक्षत्राणि सन्ति । आकाशे मंगल – बुध – गुरु आदिषु ग्रहनक्षत्रेषु सूर्योऽपि एकं नक्षत्रम् अस्ति । अस्य प्रकाशेन एव पृथ्वी – चन्द्रादयः प्रकाशन्ते । नक्षत्रमेतत् ऊर्जसः महास्रोत अस्ति । वैज्ञानिकाः अस्य ऊर्जसं प्रति विशेषेण उन्मुखाः सन्ति । सूर्यः संसारस्य प्रकाशकः । अस्य ऊष्मणः आधिक्येन वसन्त-ग्रीष्म-वर्षाः अनाधिक्येन च शरद्धेमन्तशिशिराश्च ऋतवः भवन्ति । जीवानां स्वास्थ्याय अपि सूर्यस्य महती भूमिका अस्ति । कतिपयाः योगक्रियाः अस्यातपे एव क्रियन्ते । ऋषेः अथर्वणः मते उदीयमानस्य सूर्यस्य रश्मिभिः शिरोवेदनां दूरीकर्तुं शक्यते । अतः प्राकृतिक चिकित्सारूपेण सूर्यः अस्माकम् उपकारकः । शारीरिकशास्त्रे सूर्यस्य रश्मिसेवनं सूर्यस्नानम् इति रूपेण प्रसिद्धम् । पादपानां वनस्पतीनां विकासोऽपि सूर्यष्योमाणं विना न संभवति । अतः भूतले सर्वेषां जीवनं सूर्याधारितमेव । वसन्तग्रीष्मवर्षा ऋतवः कथं भवन्ति ?
सही उत्तर विकल्प 1 "सूर्यस्य ऊष्मणः आधिक्येन" है। इस प्रश्न में वसन्त, ग्रीष्म और वर्षा ऋतुओं के निर्माण का कारण पूछा गया है। गद्यांश में स्पष्ट रूप से कहा गया है कि सूर्य की ऊष्मा का आधिक्य इन ऋतुओं का निर्माण करता है। जब सूर्य की ऊष्मा अधिक होती है, तो यह वसन्त और ग्रीष्म ऋतुओं का कारण बनती है। अब अन्य विकल्पों की बात करें: 1. सूर्यस्य ऊष्मणः अनाधिक्येन:…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :