विद्यार्थिभ्यः एकस्याः भाषायाः परिचयार्थं कतमः मार्गः न समुचितः ?

Question

Accepted Answer

विद्यार्थिभ्यः एकस्याः भाषायाः परिचयार्थं कतमः मार्गः न समुचितः ? इत्यस्मिन प्रश्ने विकल्पः 3 यः "वर्णमालायाः अक्षराणां शिक्षणेन" इति निर्दिष्टः अस्ति, सः समुचितः उत्तरः अस्ति। एषः विकल्पः कुतः समुचितः इति स्पष्टीकरणं निम्नलिखितं वर्तते।

वर्णमालायाः अक्षराणां शिक्षणं केवलं अक्षराणां उच्चारणं तथा लिखनं शिक्षयति। किन्तु, भाषायाः परिचयार्थं केवलं अक्षराणां ज्ञानं पर्याप्तं नास्ति। भाषायाः सम्पूर्णं ज्ञानं प्राप्तुं, शब्दानां, वाक्यानां, तथा व्याकरणस्य ज्ञानं आवश्यकं अस्ति। वर्णमालायाः अक्षराणां शिक्षणं केवलं आरम्भिकं चरणं भवति, किन्तु भाषायाः सम्पूर्णं परिचयार्थं इदं पर्याप्तं नास्ति।

अन्य विकल्पानां विषये विचारयामः -

1. अन्त्यानुप्रासकविताभिः गीतैः च - एषः विकल्पः समुचितः अस्ति, यतः गीतानि तथा कविताः विद्यार्थिभ्यः भाषायाः लय, उच्चारणं, तथा सांस्कृतिकं परिप्रेक्ष्यं शिक्षयन्ति। एतेन विद्यार्थिनः भाषायाः सौन्दर्यं तथा प्रयोगं अनुभवितुं शक्नुवन्ति।

2. शब्दैः लघुवाक्यैः च - एषः विकल्पः अपि समुचितः अस्ति, यतः शब्दानां तथा लघुवाक्यानां अभ्यासेन विद्यार्थी भाषायाः मूलभूतं ज्ञानं प्राप्तुं शक्नुवन्ति। एतेन तेषां शब्दसंग्रहः तथा वाक्यरचना कौशलं वर्धते।

4. मौखिक-श्राविकादानप्रदानद्वारा - एषः विकल्पः अपि समुचितः अस्ति, यतः मौखिक-श्राविकाभ्यासेन विद्यार्थी भाषायाः श्रवणं तथा उच्चारणं कौशलं वर्धयन्ति। एतेन तेषां संवादकौशलं अपि वर्धते।

अतः, विकल्पः 3 यः "वर्णमालायाः अक्षराणां शिक्षणेन" इति निर्दिष्टः अस्ति, सः भाषायाः परिचयार्थं न समुचितः मार्गः इति स्पष्टं भवति।