अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारित प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत । कश्चिद् गोमायुः नाम शृगालः क्षुत्क्षामकण्ठ इतस्ततः आहारक्रियार्थं परिभ्रमन् वने सैन्यद्वयसङ्ग्रामभूमिम् अपश्यत् । तस्यां च दुन्दुभेः पतितस्य वायुवशाद् वल्लीशाखाग्रैर्हन्य मानस्य शब्दम् अशृणोत् । अथ क्षुभितहृदयः चिन्तयामास – अहो, विनष्टोऽस्मि तद्यावन्नास्य प्रोच्चारितशब्दस्य दृष्टिगोचरं गच्छामि तावदन्यतो व्रजामि । अथवा नैतद्युज्यते सहसैव । तत् तावज्जानामि कस्थायं शब्दः । इत्थं धैर्यमालष्य विमर्शयन यावन्मन्दं-मन्दं गच्छति तावद दुन्दुभिम् अपश्यत् । स च तं परिज्ञाय समीपं गत्वा स्वयमेव कौतुकादताडयत् । भूयश्च हर्षादचिन्तयत् – अहो ! चिरादेतदस्माकं महद् भोजन-मायतिम् । तन्नूनं प्रभूतमांसमेदाऽसृग्भिः परिपूरितं भविष्यति । ततः परुषचर्मावगुष्ठितं तत्कथमपि विदार्य एकदेशे छिद्रं कृत्वा संहृष्टमना मध्ये प्रविष्टः । परं चर्मविदारणतो दंष्ट्राभङ्गः समजनि । अथ निराशीभूतः तद् दारुशेषमवलोक्य श्लोकमेनमपठत् – पूर्वमेव मया ज्ञात पूर्णमेतद्धि मेदसा अनुप्रविश्य विज्ञातं यावच्चर्मच दारु च । ‘दुन्दुभेः’ इति पदे का विभक्तिः ?
‘दुन्दुभेः’ इति पदे सप्तमी विभक्तिः अस्ति। यद्यपि प्रश्न में ‘दुन्दुभेः’ इति पदस्य विभक्तिः ज्ञातव्यम्, तथापि यत्र ‘दुन्दुभेः’ इति पदं प्रयोगः अस्ति, तत्र एषः पदः सप्तमी विभक्तौ अस्ति। सप्तमी विभक्तिः सामान्यतः स्थान, साधन, या कारण सूचयति। ‘दुन्दुभेः’ इति पदे ‘दुन्दुभि’ इत्यस्मिन् शब्दे ‘ः’ प्रत्ययः योजितः अस्ति, यः सप्तमी विभक्तिं सूचयति। अब अन्य विकल्पों का विश्लेषण करते हैं: 1. सप्तमी: यह विकल्प सही नहीं है क्योंकि ‘दुन्दुभेः’ सप्तमी विभक्तिः है, परंतु प्रश्न…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :