निम्नलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानां उत्तराणि विकल्पेभ्यः चित्वा दीयन्ताम् । एकस्मिन् अरण्ये कश्चन सिंहः प्रतिवसति स्म । एकदा सः सुप्तः आसीत् । तदा एकः मूषकः तस्य केसरान् अकृन्तत् । प्रबुद्धः सिंहः स्वकेसरान् छिन्नान् अपश्यत् । सः अचिन्तयत् – “अहो, मम केसराः कृन्ताः । नूनं मूषकस्य कार्यमेतत् । किं करवाणि ? भवतु, एवं करिष्यामि । मार्जारः मूषकस्य शत्रुः, अतः कमपि मार्जारं पालयामि । सः मूषकं भक्षयिष्यति” इति । सः सिंहः ग्राममगच्छत् । मार्गे कमपि मार्जारमपश्यत् । तस्य समीपं गत्वा सिंहः एवमवदत् – “भो मित्र मार्जार, मम गृहे कश्चन मूषकः प्रतिवसति । सः सुप्तस्य मम केसरान् कृन्तति, एतं निवारय । त्वं मया सह वस । अहं ते प्रभूतमाहारं दास्यामि” इति । मार्जारः अकथयत् – “यथा आदिशति भवान् । अहं त्वया सह वत्स्यामि ।” सिंहः मार्जारेण सह गृहामगच्छत् । तदा मार्जारः – ‘मित्र, अहं क्षुधया पीडितः अस्मि । मह्यमाहारं प्रयच्छ’ इत्यकथयत् । सिंहः तस्मै मांसादिकमयच्छत् । एवं मार्जारः तत्र सुखमवसत् । मूषकः मार्जारात् भीतः बिलाद् बहिः नागच्छत् । अतः सिंह मूषकाद् भयं विना सुखेन – कालमनयत् । मूषकः बिलस्यान्तः आहारं विना क्षीणः अभवत् । क्षुधया सः अचिन्तयत् – ‘किं करवाणि ? आहारं विना कथं जीवामि । यदि बिलाद् बहिः गच्छामि तर्हि मार्जारः मां पश्यति । अतः अन्धकारे बहिः गत्वा आहारमन्विष्यामि’ इति । मूषकः रात्रौ बिलाद् निरगच्छत् । मार्जारः तमपश्यत् । सद्यः तं गृहीत्वा सिंहमवदत् – “भो मृगराज, पश्य तव शत्रुः अयं गृहीतः । अलमिदानीं चिन्तया । आवां सुखेन वसावः” इत्युक्त्वा खादति स्म । सिंहः अचिन्तयत् – ‘इदानीमनेन मार्जारेण न मे प्रयोजनम् । अतः परस्मै भोजनं न दास्यामि’ इति । ततःपरं सिंहः मार्जारायाहारं नायच्छत् । एकदा क्षुधया पीडितः मार्जारः सिंहमकथयत् – “मित्र, भवान् स्ववचनं स्मरतु । मह्यमाहारं प्रयच्छतु” इति । सिंहः – “मूर्ख, त्वया न मे प्रयोजनम् । गच्छ यथेष्टम् । न किञ्चिदपि स्मरामि ।” मार्जारः – “एवम् । अस्तु । कृतघ्न, महत्पापं करोषि यत्स्वयमेव कृतां प्रतिज्ञां विस्मरसि ।” तदाकर्ण्य क्रुद्धः सिंहः मार्जारं हन्तुमुद्यतः । भीतः मार्जारः वृक्षमारुह्य अवदत् – विश्वासो नैव कर्तव्यो मधुरासु खलोक्तिषु । 'अन्विष्यामि' इत्यस्य सन्धिविच्छेदं कुरुत -
संधिविच्छेद का अर्थ है दो शब्दों के मेल से बने शब्द को उसके मूल रूप में विभाजित करना। प्रश्न में दिए गए शब्द 'अन्विष्यामि' का सही संधिविच्छेद विकल्प 1: 'अन्व् + इष्यामि' है। आइए इसे विस्तार से समझते हैं: 1. अन्व् + इष्यामि: - 'अन्व्' धातु का अर्थ है 'खोजना' या 'अनुसरण करना'। - 'इष्यामि' का अर्थ है 'मैं चाहूँगा' या 'मैं खोजूँगा'। - जब 'अन्व्' और 'इष्यामि' मिलते हैं,…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :