Question
Easy

निर्देशः अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेषु उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत – ग्रामे आसीत् कश्चन दुर्बलकायः । शरीर-शक्तिहीनताकारणतः सः भृतिकार्यं न प्राप्नोति स्म । सः देवं प्रार्थितवान् – “भगवन् ! मम उदरपूरणाय काञ्चित् व्यवस्थां परिकल्पयतु कृपया” इति । तस्यां रात्रौ तस्य स्वप्ने प्रत्यक्षीभूय भगवान् अवदत् – “शिलानोदनं कुरु” इति । तस्य गृहस्य समीपे काचित् महाशिला आसीत् । सः निर्धनः तस्याः नोदनम् आरब्धवान् । शिला तु महाकारा आसीत् । अतः सः तां कम्पयितुम् अपि न शक्तवान् । तथापि भगवतः आदेशं पालयितुम् इच्छन् सः स्वस्य प्रयत्नं न परित्यक्तवान् । एवमेव कानिचन दिनानि गतानि । जनाः तस्य प्रयत्नं दृष्ट्वा उपहासवचनानि उक्तवन्तः । ‘तां महाशिलां कम्पयितुम् अपि न शक्नोति भवान् । एतस्याः नोदने प्रवृत्तः भवान् मूर्खः एव’ इति एतत् श्रुत्वा अपि निर्धनः स्वस्य प्रयत्नं तु न परित्यक्तवान् । एवमेव मासत्रयम् अतीतम् । तदीयः शिलानोदनप्रयत्नः तु व्यर्थः एव आसीत् । अतः सः नितरां खिन्नः । स्वस्य दौर्भाग्यं स्मरन् एकदा सः निद्राम् अकरोत् । तस्य स्वप्ने देवः पुनः प्रत्यक्षः अभवत् । तं दृष्ट्वा सः निर्धनः – “देव ! व्यर्थकार्ये भवता अहं योजितः । तत् कृतवता मया उपहासपात्रता प्राप्ता” इति अवदत् । तदा देवः उक्तवान् – “भोः ! भवतः परिश्रमः व्यर्थः न । अतः अलं चिन्तया ।” तदा क्रुद्धः निर्धनः अवदत् – “मया द्वित्रान् मासान् यावत् शिलानोदनं कृतम् । किन्तु शिला न अकम्पत अपि । तां नोत्तुं मया कृतः प्रयासः किं व्यर्थः न ?” इति । “सा महाशिला भवता कम्पयितुं न शक्या इति अहं जानामि एव । नोदनात् शिला लवमात्रणापि न अकम्पत इति तु सत्यम् । किन्तु मासत्रयं यावत् भवता यः नोदनप्रयासः कृतः ततः भवतः हस्तौ, पादौ, स्नायवश्च शक्तियुक्ताः जाताः । भवता दृढकायत प्राप्ता । अतः यत्किमपि कार्यं कर्तुं समर्थः भवान् । मया एतदेव इष्टं, न तु शिलायाः अपसारणम्” इति अवदत् भगवान् । दुर्बलकायः मनुष्यः कथम् आसीत् ?

1
धनिकः
2
निर्धनः
3
बुद्धिमान्
4
गुणी
Question Details
Time to Solve: 12
Exam: CTET
Level/Paper: CTET_P1
Chapter: सर्वनाम एवं विशेषणम्
Topic: विशेषणम्
Correct Answer
Option B
Explanation

दिए गए गद्यांश के अनुसार, दुर्बलकायः मनुष्यः निर्धनः था। यह स्पष्ट रूप से गद्यांश में उल्लेखित है कि वह व्यक्ति शरीर-शक्तिहीनता के कारण भृतिकार्य नहीं कर पाता था और उसने भगवान से प्रार्थना की थी कि उसके उदरपूरण के लिए कोई व्यवस्था की जाए। इसके अलावा, गद्यांश में यह भी कहा गया है कि वह निर्धन व्यक्ति था जिसने महाशिला का नोदन आरंभ किया। अब हम अन्य विकल्पों की चर्चा…Read More

Similar Questions from REET Exam - Paper 1 - Year 2018
Question 1
Easy

Source :

सर्वनाम एवं विशेषणम्
निर्देश : अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्य उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - वृद्धः पिता स्वपुत्रान् कृषिकर्मणः संचालनाय भूयोभूयः प्रेरयति । किन्तु सर्वेऽपि अलसाः पुत्राः न…
Chapter :
सर्वनाम एवं विशेषणम्
Topic :
सर्वनाम
Question 2
Easy

Source :

सर्वनाम एवं विशेषणम्
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्य उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत – विविधा योगपद्धतयः - भारतीय ज्ञानपरम्परायामधो निर्दिष्टाः योगस्य सप्तपद्धतयः सन्ति । तद्यथा – (1) साङ्ख्ययोगः/ज्ञानयोगः (2)…
Chapter :
सर्वनाम एवं विशेषणम्
Topic :
सर्वनाम
Question 3
Easy

Source :

सर्वनाम एवं विशेषणम्
निर्देशः : अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चिनुत – कदाचित् कश्चन महात्मा प्रयाणावसरे पिपासाम् अनुभूतवान् । समीपे एव तेन एकः कुटीरः दृष्टः ।…
Chapter :
सर्वनाम एवं विशेषणम्
Topic :
विशेषणम्
Question 4
Easy

Source :

सर्वनाम एवं विशेषणम्
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमं उत्तरं चित्वा लिखत । एकस्मिन् ग्रामे सत्यप्रियः नामकः एकः काष्ठिकः वसति स्म । सः प्रत्यहं वनं गत्वा कुठारेण काष्ठानि…
Chapter :
सर्वनाम एवं विशेषणम्
Topic :
विशेषणम्