निर्देशः : अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेषु उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत । एकदा बालः सिद्धार्थः प्रातः भ्रमणाय उपवनम् अगच्छत् । उपवने बहवः खगाः मधुरं कूजन्ति स्म । सिद्धार्थः पक्षिणः अपश्यत् । तेषां कलरवं श्रुत्वा अतुष्यत् । किंचित् कालानन्तरं तस्य भ्राता देवदत्तः अपि आखेटं कर्तुम् उपवनम् आगच्छत् । सः शरेण आकाशे एकं हंसम् अविध्यत् । शरेण विद्धः हंस भूमौ अपतत् । सिद्धार्थः करुणया तं हंसं कुटीरम् आनयत् । तत्र हंसस्य परिचर्याम् अकरोत् । देवदत्तः स्वशरेण विद्धं हंसं ग्रहीतुं तत्र आगच्छत् । सिद्धार्थः देवदत्तम् अवदत् – त्वं हंसं मारयितुम् इच्छसि, किन्तु अहम् एनं रक्षितुम् इच्छामि । त्वं घातकः, अहं रक्षकः । अतः अयं हंसः मम एव । अथ सिद्धार्थस्य देवदत्तस्य च मध्ये विवादः अभवत् । देवदत्तः सर्वं निवेदयितुं नृपस्य समीपम् अगच्छत् । सिद्धार्थः अपि तेन सह तत्र अगच्छत् । देवदत्तः नृपाय सर्वं वृत्तान्तम् अकथयत् । सिद्धार्थः अपि स्वपक्षम् अवदत् । नृपः तत् सर्वम् अशृणोत् निर्णयं च अकरोत् – अयं हंसः तु सिद्धार्थस्य एव, यतः सः अस्य रक्षकः । उक्तं हि – रक्षकः भक्षकात् श्रेष्ठः इति । 'हन्तुम्' इत्यस्मिन्नर्थे गद्यांशे कः शब्दः प्रयुक्तः ?
गद्यांश में 'हन्तुम्' इत्यस्मिन्नर्थे 'मारयितुम्' शब्दः प्रयुक्तः अस्ति। अब हम इस विकल्प को सही ठहराने के लिए विस्तृत व्याख्या करेंगे और अन्य विकल्पों को गलत सिद्ध करेंगे। 1. मारयितुम् (Option 4): गद्यांश में 'मारयितुम्' शब्द का प्रयोग 'हन्तुम्' के अर्थ में किया गया है। जब सिद्धार्थ देवदत्त से कहता है, "त्वं हंसं मारयितुम् इच्छसि," तब यह स्पष्ट होता है कि 'मारयितुम्' का अर्थ 'हन्तुम्' है। यह शब्द देवदत्त की इच्छा…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :