संकेत : अधोलिखित गद्यांश पठित्वा प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत : वाग्भटः विख्यातः प्राचीनः वैद्यराजः । सः सिन्धप्रान्ते जन्म अलभत । सः आसीत् पञ्चमे शतके । तेन आयुर्वेदशास्त्रे विपुलं संशोधनं कृतम् । तेन लिखितस्य ग्रन्थस्य नाम – 'अष्टाङ्गसंहिता' इति । अद्यापि सः ग्रन्थः प्रमाणभूतः मन्यते । तिबेटतः रामेश्वरपर्यन्तं तस्य कीर्तिः प्रसृता । एतं ग्रन्थम् अधिकृत्य अद्य यावत् २९ भाष्यविवरणग्रन्थाः प्रसिद्धाः सन्ति । एकदा धन्वन्तरिः व्यचिन्तयत् – 'पृथिवीतले विद्यमानानां विविधानां वैद्यानां परीक्षा करणीया' इति । अतः तेन शुकस्य रूपं धृतम् । सः एकं एव प्रश्नं त्रिवारम् उच्चार्य वैद्यान् पृष्टवान् । सः प्रश्नः आसीत् – 'कोऽरुक् ? कोऽरुक् ? कोऽरुक् ?" (कः आरोग्यसम्पन्नः भवति इत्यर्थः) वैद्याः विविधानि उत्तराणि दत्तवन्तः केचन तु सदीर्घम् उत्तरं दत्तवन्तः । किन्तु कस्यापि उत्तरेण धन्वन्तरिः न सन्तुष्टः । अन्ते शुकः वाग्भटं प्रति आगतः । वाग्भटः स्नानार्थं नदीतीरं गच्छती स्म । शुकरूपधारी धन्वन्तरिः मार्गे स्थितस्य एकस्य वृक्षस्य शाखायाम् उपविष्टः । तेन वाग्भटाय त्रिवारं प्रश्नः कृतः – 'कोऽरुक् ? कोऽरुक् ? कोऽरुक् ?' वाग्भटेन ज्ञातं यत् एषः न सामान्यः पक्षी इति । सः पक्षिणम् नमस्कृतवान् । पक्षिणे सत्काररूपेण फलानि तेन अर्पितानि । शुकः अवदत् – "आदौ उत्तरं दातव्यम् । यदि उत्तरं तृप्तिकरं स्यात् तर्हि एव अहम् उपहारं स्वीकरिष्यामि" इति । वाग्भटः क्षणमात्रं चिन्तितवान् । त्रयाणां प्रश्नानाम् एकम् एव उत्तरं सः दत्तवान् - "हितभुक्, मितभुक् उष्णभुक्" इति । तस्य आशयः - आहारः हितकारः मितरूपः उष्णः च भवेत् इति । वाग्भटस्य उत्तरेण शुकः सन्तुष्टः अभवत् । सः उपहारं स्वीकृत्य ततः निर्गच्छत् । हितभुक् मितभुक् उष्णभुक् इति वाक्ये मितशब्दस्य अर्थः _