कस्मिन्नपि कक्षाकक्षे कस्य प्रथमाऽनिवार्यता भवेत् ?

Question

Accepted Answer

प्रश्न: कस्मिन्नपि कक्षाकक्षे कस्य प्रथमाऽनिवार्यता भवेत् ?

सही उत्तर: विकल्प 3 (श्यामपट्टस्य)

व्याख्या:

1. श्यामपट्टस्य (विकल्प 3) कक्षाकक्षे प्रथमाऽनिवार्यता इत्यस्मात् कारणात् यः श्यामपट्टः शिक्षणाय अत्यन्तं आवश्यकः अस्ति। श्यामपट्टस्य साहाय्येन शिक्षकः पाठ्यवस्तूनां स्पष्टीकरणं, चित्रणं च कर्तुं शक्नोति। एषः उपकरणः छात्राणां ध्यानं आकर्षयति तथा च शिक्षणं सरलं, स्पष्टं च करोति। अतः श्यामपट्टः कक्षाकक्षे अनिवार्यः अस्ति।

2. वस्त्रस्य (विकल्प 1) अनिवार्यता नास्ति, यतः वस्त्रं शिक्षणप्रक्रियायां प्रत्यक्षं योगदानं न करोति। वस्त्रं व्यक्तिगतं वस्त्रं वा सज्जायाः भागः भवेत्, किन्तु शिक्षणाय आवश्यकं नास्ति।

3. आसन्दस्य (विकल्प 2) अनिवार्यता नास्ति, यद्यपि आसन्दः छात्राणां सुखाय आवश्यकः भवेत्, तथापि शिक्षणप्रक्रियायां प्रत्यक्षं योगदानं न करोति। कक्षाकक्षे आसन्दः सुविधायाः निमित्तं भवेत्, किन्तु शिक्षणाय अनिवार्यं नास्ति।

4. दण्डस्य (विकल्प 4) अनिवार्यता नास्ति, यतः दण्डः शिक्षणप्रक्रियायां प्रत्यक्षं योगदानं न करोति। दण्डः अनुशासनाय उपयोगी भवेत्, किन्तु शिक्षणाय आवश्यकं नास्ति।

अतः, श्यामपट्टः एव कक्षाकक्षे प्रथमाऽनिवार्यता भवति, यः शिक्षणप्रक्रियायां अत्यन्तं महत्वपूर्णं साधनं अस्ति।