Question
Easy

निर्देशः अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेषु उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत –

ग्रामे आसीत् कश्चन दुर्बलकायः । शरीर-शक्तिहीनताकारणतः सः भृतिकार्यं न प्राप्नोति स्म । सः देवं प्रार्थितवान् – “भगवन् ! मम उदरपूरणाय काञ्चित् व्यवस्थां परिकल्पयतु कृपया” इति । तस्यां रात्रौ तस्य स्वप्ने प्रत्यक्षीभूय भगवान् अवदत् – “शिलानोदनं कुरु” इति । तस्य गृहस्य समीपे काचित् महाशिला आसीत् । सः निर्धनः तस्याः नोदनम् आरब्धवान् । शिला तु महाकारा आसीत् । अतः सः तां कम्पयितुम् अपि न शक्तवान् । तथापि भगवतः आदेशं पालयितुम् इच्छन् सः स्वस्य प्रयत्नं न परित्यक्तवान् । एवमेव कानिचन दिनानि गतानि । जनाः तस्य प्रयत्नं दृष्ट्वा उपहासवचनानि उक्तवन्तः । ‘तां महाशिलां कम्पयितुम् अपि न शक्नोति भवान् । एतस्याः नोदने प्रवृत्तः भवान् मूर्खः एव’ इति एतत् श्रुत्वा अपि निर्धनः स्वस्य प्रयत्नं तु न परित्यक्तवान् । एवमेव मासत्रयम् अतीतम् । तदीयः शिलानोदनप्रयत्नः तु व्यर्थः एव आसीत् । अतः सः नितरां खिन्नः । स्वस्य दौर्भाग्यं स्मरन् एकदा सः निद्राम् अकरोत् । तस्य स्वप्ने देवः पुनः प्रत्यक्षः अभवत् । तं दृष्ट्वा सः निर्धनः – “देव ! व्यर्थकार्ये भवता अहं योजितः । तत् कृतवता मया उपहासपात्रता प्राप्ता” इति अवदत् । तदा देवः उक्तवान् – “भोः ! भवतः परिश्रमः व्यर्थः न । अतः अलं चिन्तया ।” तदा क्रुद्धः निर्धनः अवदत् – “मया द्वित्रान् मासान् यावत् शिलानोदनं कृतम् । किन्तु शिला न अकम्पत अपि । तां नोत्तुं मया कृतः प्रयासः किं व्यर्थः न ?” इति । “सा महाशिला भवता कम्पयितुं न शक्या इति अहं जानामि एव । नोदनात् शिला लवमात्रणापि न अकम्पत इति तु सत्यम् । किन्तु मासत्रयं यावत् भवता यः नोदनप्रयासः कृतः ततः भवतः हस्तौ, पादौ, स्नायवश्च शक्तियुक्ताः जाताः । भवता दृढकायत प्राप्ता । अतः यत्किमपि कार्यं कर्तुं समर्थः भवान् । मया एतदेव इष्टं, न तु शिलायाः अपसारणम्” इति अवदत् भगवान् ।

भगवतः आदेशेन दुर्बलकायः मनुष्यः कतिदिनानि शिलानोदनम् अकरोत् ?

1
मासं यावत्
2
मासद्वयं यावत्
3
मासत्रयं यावत्
4
सप्ताहं यावत्
Question Details
Time to Solve: 12
Exam: CTET
Level/Paper: Paper 1
Chapter: शब्दज्ञानम्
Topic: संख्याज्ञान
Correct Answer
Option C
Explanation

गद्यांश के अनुसार, दुर्बलकायः मनुष्यः भगवान् के आदेशानुसार शिलानोदनं मासत्रयं यावत् अकरोत्। यह स्पष्ट रूप से गद्यांश में उल्लेखित है कि "एवमेव मासत्रयम् अतीतम्।" इसका अर्थ है कि उसने तीन महीने तक शिलानोदन का प्रयास किया। अब हम अन्य विकल्पों की चर्चा करते हैं और समझते हैं कि वे क्यों गलत हैं: 1. मासं यावत्: यह विकल्प गलत है क्योंकि गद्यांश में कहीं भी यह नहीं कहा गया है कि…Read More

Similar Questions from CTET Exam - Paper 1 - Year 2021
Question 1
Easy

Source :

CTET 2019
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेषु उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत विन्ध्यपर्वतमालायाः मध्ये चित्रकूटं नाम तीर्थस्थलम् अस्ति । स्थानमिदं कोलाहलरहितं प्राकृतिकसौन्दर्यसम्पन्नमस्ति । अत्र आगमनेन दर्शनेन च आनन्दानुभूतिः…
Chapter :
शब्दज्ञानम्
Topic :
संख्याज्ञान
Question 2
Easy

Source :

CTET 2021
संकेत : अधोलिखित गद्यांश पठित्वा प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत : वाग्भटः विख्यातः प्राचीनः वैद्यराजः । सः सिन्धप्रान्ते जन्म अलभत । सः आसीत् पञ्चमे…
Chapter :
शब्दज्ञानम्
Topic :
संख्याज्ञान
Question 3
Easy

Source :

CTET 2024
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्य उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - योगस्य परम्परा : वेदेषु मूलरूपेण यद्वा सूत्रात्मकरूपेण सर्वा विद्याः सन्ति । योगस्य वर्णनमपि सर्वासु वैदिकसंहितासुमूलरूपेण…
Chapter :
शब्दज्ञानम्
Topic :
संख्याज्ञान
Question 4
Easy

Source :

CTET 2019
निर्देश : अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्य उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - वृद्धः पिता स्वपुत्रान् कृषिकर्मणः संचालनाय भूयोभूयः प्रेरयति । किन्तु सर्वेऽपि अलसाः पुत्राः न…
Chapter :
सर्वनाम एवं विशेषणम्
Topic :
सर्वनाम