अधोलिखितान् श्लोकान् पठित्वा प्रश्नानानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्य उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत -
स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः। स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु।।
यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम्। स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः।।
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात्। स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्।।
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति। भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया।।
स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा। कर्तुंनेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोऽपि तत्।।
ईश्वरः सर्वभूतानां.............. । ..........यन्त्रारूढानिमायया ।। अस्मिन् श्लोके किं छन्दः ?
अस्मिन् श्लोके "ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति। भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया।।" छन्दः अनुष्टुप् इति विकल्पः उचितः अस्ति। अनुष्टुप् छन्दः संस्कृत साहित्ये सर्वाधिकं प्रचलितः छन्दः अस्ति। अस्य छन्दसः प्रत्येकः श्लोकः चतुर्भिः पादैः युक्तः भवति, प्रत्येकः पादः अष्टभिः अक्षरैः युक्तः अस्ति। 1. अनुष्टुप् (Option 4): - अनुष्टुप् छन्दस्य लक्षणं यत् प्रत्येकः पादः अष्टभिः अक्षरैः युक्तः भवति। अस्मिन् श्लोके चतुर्भिः पादैः युक्तः श्लोकः अस्ति, यत्र प्रत्येकः पादः अष्टभिः अक्षरैः युक्तः अस्ति। अतः एषः श्लोकः अनुष्टुप्…Read More
Source :
Source :
Source :
Source :